terug

Het Legermuseum heeft in haar collectie een fotoalbum met 118 zwart-wit foto's, waarvan het merendeel betrekking heeft op de Tweede Chinees-Japanse oorlog (ook wel Tweede Sino-Japanse oorlog genoemd) van 1937 tot en met 1945.

De foto's tonen onder andere de verwoestingen van steden (Nanking, Kowloon), een spoorweg, patrouillerende Japanse soldaten, Japanse en Chinese legereenheden achter verschansingen van zandzakken, arrestaties, verminkte lijken, openbare executies (waaronder onthoofdingen) en Japanse pantservoertuigen. Daarnaast nog enkele havenaanzichten, enkele portretfoto's waaronder een Nederlandse militair, een onderzeeër van de Nederlandse marine (HmMs O13, operationeel van circa 1933 tot 1940!!) in de Indische wateren, een passagierschip (Java-China-Japanlijn ) en Javaanse danseressen.

> naar een selectie van foto's uit het fotoalbum van Willem Baris

De Tweede Chinees-Japanse oorlog

De verwerving van het fotoalbum past in de geschiedenis van de Nederlandse aanwezigheid in Nederlands-Indië, aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. De generale staf van het KNIL hield in 1937 serieus rekening met een oorlog met Japan in de nabije toekomst. Deze bezorgdheid was een reden om zo veel mogelijk informatie te verzamelen over de Japanse strijdkrachten. De oorlog tussen Japan en China was een uitgelezen kans om aan deze vraag te voldoen dus de interesse van het KNIL voor dit conflict was groot.

Tijdens de Tweede Chinees-Japanse oorlog  viel Japan China binnen volgens 'drie-in-één-beleid', namelijk plunderen, moorden en alles verbranden. Het grootste bloedbad vond plaats op 13 december 1937 in Nanking, bekend als de 'Verkrachting van Nanking'. De Japanse soldaten verkrachtten vrouwen van alle leeftijden. Weerloze burgers en Chinese krijgsgevangenen werden op brute wijze vermoord. Het bloedbad in Nanking duurde wekenlang. Naar schatting kostte het 340.000 mensenlevens.

Het Japanse leger beging ongekende gruweldaden. Krijgsgevangenen werden aan hun tong opgehangen aan metalen haken, mensen werden  tot aan hun middel in de grond ingegraven om ze vervolgens te laten verscheuren door herdershonden. Door de legerleiding werden wedstrijden georganiseerd tussen Japanse militairen om in zo kort mogelijke tijd de hoofden van honderd Chinezen af te hakken. De wreedheden gaan elk voorstellingsvermogen te boven.

De foto's in het fotoalbum van het optreden van de Japanners in China zijn realistisch, gruwelijk, schokkend en om die reden zeer bijzonder. Ze geven tevens informatie over Japanse uniformering en bewapening. Het album is afkomstig uit het bezit van Willem Baris (ca 1875- ca 1950), hofmeester op een passagiersschip dat in de Indische en Chinese wateren voer. Geschonken aan het Legermuseum in 2007 door de dochter van W. den Dikkenboer (1872-1947), directeur van het Scheepvaarthuis Amsterdam en boezemvriend van Willem Baris.

Op de volgende pagina tonen we een kleine selectie van foto's uit het verworven album, met de aantekening dat de meest schokkende beelden zijn weggelaten. Het album is ter beschikking voor verder onderzoek in het studiecentrum van het museum.
Het fotoalbum draagt het objectnummer 00262579.

> naar een selectie van foto's uit het fotoalbum van Willem Baris

 

De Chinees-Japanse oorlog in films, boeken en beeldverhalen

De bekendheid van de Chinees-Japanse oorlog  in niet erg groot. Toch komt het conflict nu en dan in de belangstelling. Vrij recent nog, met het verschijnen van de speelfilm "Flowers of Nanking" met Hollywood ster Christian Bale in de hoofdrol (bekend van de Batman films)

speelfilm:
The Flowers of Nanking

Flowers of Nanking is een speelfilm uit 2012 van regisseur Yimou Zhang. Het historische drama gaat in op het zogenaamde Bloedbad van Nanking (1937). De film centreert zich rond een groep moedige vluchtelingen die tijdens het gewelddadige en gruwelijke conflict onderdak vindt bij een kerk waar een priester (gespeeld door Christian Bale) zich over hen ontfermt. Vervolgens offert een eveneens voor het geweld vluchtende groep dames van lichte zeden (de "Flowers of Nanking") zich op om het leven te redden van de in de kerk aanwezige schoolkinderen.
> link naar trailer op youtube

Enkele jaren eerder al was er de speelfilm:
City of Life and Death

Een Chinese historische film geschreven en geregiseerd door Lu Chuan, ook bekend onder de titel Nanking! Nanking! of Nanjing! Nanjing!. De film gaat uitsluitend over het bloedbad in Nanking. De film kwam na enkele jaren vertraging uit in 2009 en was een groot kassucces. Het is een zwart-wit film waar de gebeurtenissen op zeer dramatische en realistische wijze worden getoond. Er is nauwelijks sprake van een verhaallijn of ontwikkeling van karakters, waardoor een documentaireachtige indruk ontstaat.
> link naar trailer op youtube

speelfilm:
John Rabe

De film John Rabe (ook uitgebracht onder de titel City of War: The Story of John Rabe) is een biografische film van regiseur Florian Gallenberger, gebaseerd op de dagboeken van John Rabe, een Duitse zakenman die zijn Nazi partijlidmaatschap gebruikte om een internationale Safety Zone in Nanking te creëren. Volgens het verhaal heeft hij tijdens de Japanse inval 200.000 Chinezen gered uit de handen van het Japanse leger. 
De film werd voor het eerst vertoond op het filmfestival in Berlijn in 2009 en werd niet gedistribueerd in Japan waar ultranationalistische groeperingen de gebeurtenissen in Nanking nog steeds ontkennen.
>.link naar trailer op youtube

boek:
The Rape of Nanking

Het bekendste boek is waarschijnlijk The Rape of Nanking van schrijfster Iris Chang, een Amerikaanse historica en journaliste. Haar boek uit 1997 was een bestseller en zij werd een bekende persoonlijkheid. Zij gebruikte haar positie om het onderwerp van de Japanse oorlogsmisdaden politiek aan de orde te stellen onder andere door de Japanse ambassadeur in de Verenigde Staten in het openbaar te confronteren met het feit dat Japan de misdaden bagatelliseert.
In het boek wordt het onderwerp achtereenvolgens belicht vanuit het standpunt van de Japanse militairen, de Chinese slachtoffers en de internationale gemeenschap in Amerika en Europa. Vervolgens gaat Chang in op de manier waarop Japan de misdaden heeft weten te onttrekken aan het oog van de wereld.
Iris Chang publiceerde meerdere boeken over Chinezen in Amerika. In 2004 raakte zij in een depressie die uiteindelijk leidde tot haar zelfmoord in november van dat jaar.
Chang, Iris, The Rape of Nanking: The Forgotten Holocaust of World War II, Foreword by William C. Kirby; Penguin USA (Paper), 1998. ISBN 0-14-027744-7
In de bibliotheek van het Legermuseum aanwezig onder exemplaarnummer 00241771

boek:
A Dutch spy in China.

De generale staf van het KNIL was zeer geïnteresseerd in gegevens over het Japanse leger tijdens de oorlog tussen China en Japan. Eén van de manieren om aan informatie te komen was via de oud -kolonel van de artillerie van het Indische leger, H.J. de Fremery, die na zijn pensionering in China (Shanghai) was blijven wonen. Hij werd door het opperbevel gevraagd om de generale staf op de hoogte te houden van de verrichtingen van het Japanse Leger.  De rapporten waarin de kolonel zijn bevindingen vastlegde zijn gepubliceerd in boekvorm.
A Dutch spy in China : reports on the first phase of the Sino-Japanese war (1937-1939) / ed. by Ger Teitler and Kurt W. Radtke ; [reports transl. from the Dutch by R. Robson]. Uitgeverij Brill, Leiden, 1999.
Het boek is in de bibliotheek van het Legermuseum aanwezig onder exemplaarnummer 00036221

tijdschriftenreeks:
Indisch Militair Tijdschrift

De krijgskundige kant van de Chinees-Japanse oorlog komt uitvoerig aan bod in het Indisch Militair Tijdschrift uit die tijd. Met name in jaargang 1939 is een artikel over meerdere afleveringen verschenen met een chronologisch verslag van de oorlog, van november 1938 tot mei 1940, met kaarten, tekeningen en foto's.
In andere artikelen wordt ingegaan op taktiek en strategie, krijgsverrichtingen van de Japanse Ueda-divisie en een artikel over de Japanse aspiraties in Azië.
Het Indisch Militair Tijdschrift is in de bibliotheek van het Legermuseum aanwezig onder exemplaarnummer 00234164

 

De Chinees-Japanse oorlog, en dan in het bijzonder het bloedbad van Nanking, is zelfs onderwerp van enkele realistische stripverhalen:

beeldverhaal:
Nankin, l'histoire d'un massacre

Het plot van het beeldverhaal heeft de vorm van een onderzoek waamee het heden wordt gekoppeld aan het verleden. Een advocaat is op zoek naar een getuige van het drama in Nanking in opdracht van een meisje dat het heeft overleefd. De advocaat ontmoet getuigen die stukje bij beetje de feiten vertellen over de wandaden tegen de burgerbevolking, zoals de onthoofdingen met sabels, vernederingen en verkrachtingen.
De stijl ligt dicht bij die van de chinese beeldverhalen, met veel zwart en wit, hoekige lijnvoering en een bloedrode achtergrond om de japanse gewelddaden extra te benadrukken.
Nanking, l'histoire d'un massacre
Nicolas Meylaender en Zong Kai
éditions Fei

Literatuur met betrekking tot de Tweede Chinees-Japanse Oorlog (1937-1939) in de bibliotheek van het Legermuseum.

La bataille de Shanghai : les mauvais bergers : avec le fac-similé d'une étiquette d'emballage d'un paquet d'opium et une carte des concessions internationales / R. d' Auxion de Ruffé. - Paris :[s.n.], 1938. - viii, 259 p ; 19 cm
Exemplaarnr. 00034147

Japan's imperial conspiracy / David Bergamini ; with an introduction by William F. Webb. - London : Heinemann, 1971. - xxxviii, 1239 p., [18] p. pl : ill ; 24 cm
Exemplaarnr. 00034258

Van "incident" in China tot en met de capitulatie van Japan : kroniek van de oorlog in het Verre Oosten / [C. Brendel]. - Zutfen : Raspe, [ca. 1945]. - 32 p ; 20 cm
Exemplaarnr. 0036447

The rape of Nanking : the forgotten holocaust of World War II / Iris Chang. - New York : Penguin Books, 1998. - xi, 290 p : ill.,ports ; 21 cm. - (Penguin) Includes bibliographical references and index. ISBN 0140277447
Exemplaarnr. 00241771

Geef mij mijn heuvels en rivieren weer! / I Feng ; vert. uit het Engels door Jac. van der Ster ; met vignetten van L. Frank. - Amsterdam : G.W. Breughel, 1946. - XX, 161 p : ill ; 21 cm Vert. van: Give back my rivers and hills. - London : Macmillan,1945
Exemplaarnr. 00096599

A Dutch spy in China : reports on the first phase of the Sino-Japanese war (1937-1939) / ed. by Ger Teitler and Kurt W. Radtke ; [reports transl. from the Dutch by R. Robson]. - Leiden [etc.] : Brill, 1999. - X, 312 p : krt ; 25 cm. - (Brill's Japanese studies library, ISSN 0925-6512 ; vol. 10)
Exemplaarnr. 00036221

The rising sun : the decline and fall of the Japanese empire, 1936-1945 / John Toland. - London : Cassell, 1971. - XXXVI, 955 p : ill., krt ; 24 cm
Exemplaarnr.  00089317

Le conflit sino-japonais / Yusuke Tsurumi. - Paris : s.n., 1932.
Exemplaarnr. 00222356

This is war! : Robert Capa at work / [text by] Richard Whelan ; [forew. by Willis E. Hartshorn ; introd. by Christopher Phillips]. - Göttingen : Steidl, [cop. 2007]. - 287 p : ill ; 28 cm
Exemplaarnr. 00269954

Statements on the Sino-Japanese dispute made by the Chinese delegates at the meetings of the Extraordinary assembly of the League of Nations on December, 6th and 8th, 1932 / W.W. Yen, Quo Tai-Chi. - Geneva : Press Bureau of the Chinese Delegation, 1932. - 40 p ; 22 cm
Exemplaarnr. 00202398

The truth behind the Sino-Japanese crisis : Japan acts to keep Eastern civilization safe for the world. - Tokyo, Japan : The Japan times & mail, 1937. - 104 p : ill ; 23 cm
Exemplaarnr.00202406

Overige literatuur

Askew, David. "The International Committee for the Nanking Safety Zone: An Introduction" Sino-Japanese Studies Vol. 14, April 2002 (Article outlining membership and their reports of the events that transpired during the massacre)

Askew, David, "The Nanjing Incident: An Examination of the Civilian Population" Sino-Japanese Studies Vol. 13, March 2001 (Article analyzes a wide variety of figures on the population of Nanjing before, during, and after the massacre)

Brook, Timothy, ed. Documents on the Rape of Nanjing, Ann Arbor: The University of Michigan Press, 1999. ISBN 0-472-11134-5 (Does not include the Rabe diaries but a reprint of "Hsu Shuhsi, Documents of the Nanking Safety Zone, Kelly and Walsh, 1939".)

Fogel, Joshua, ed. The Nanjing Massacre in History and Historiography, Berkeley: University of California Press, 2000. ISBN 0-520-22007-2

Galbraith, Douglas, A Winter in China, London, 2006. ISBN 0-09-946597-3. A novel focussing on the western residents of Nanking during the massacre.

Higashinakano, Shudo. The Nanking Massacre: Fact Versus Fiction: A Historian's Quest for the Truth. Tokio: Sekai Shuppan, 2005. ISBN 4-916079-12-4

Honda, Katsuichi, Sandness, Karen trans. The Nanjing Massacre: A Japanese Journalist Confronts Japan's National Shame, London: M.E. Sharpe, 1999. ISBN 0-7656-0335-7

Hua-ling Hu, American Goddess at the Rape of Nanking: The Courage of Minnie Vautrin, Foreword by Paul Simon; March 2000, ISBN 0-8093-2303-6

Kajimoto, Masato "Mistranslations in Honda Katsuichi's the Nanjing Massacre" Sino-Japanese Studies, 13. 2 (March 2001) pp. 3244

[Kent, Kevin], "[NANKING]" the Novel inspired the real life events of Minnie Vautrin during the Rape of Nanking. ISBN 1-4196-1602-1, 2006

Lu, Suping, They Were in Nanjing: The Nanjing Massacre Witnessed by American and British Nationals, Hong Kong University Press, 2004.

Murase, Moriyasu,Watashino Jyugun Cyugoku-sensen(My China Front), Nippon Kikanshi Syuppan Center, 1987 (revised in 2005).(includes disturbing photos, 149 page photogravure) ISBN 4-88900-836-5 

Qi, Shouhua. "When the Purple Mountain Burns: A Novel" San Francisco: Long River Press, 2005. ISBN 1-59265-041-4

Rabe, John, The Good Man of Nanking: The Diaries of John Rabe, Vintage (Paper), 2000. ISBN 0-375-70197-4

Robert Sabella, Fei Fei Li and David Liu, eds. Nanking 1937: Memory and Healing (Armonk, NY: M.E. Sharpe, 2002). ISBN 0-7656-0817-0.

Takemoto, Tadao and Ohara, Yasuo The Alleged "Nanking Massacre": Japan's rebuttal to China's forged claims, Meisei-sha, Inc., 2000, (Tokio Trial revisited) ISBN 4-944219-05-9

Tanaka, Masaaki, What Really Happened in Nanking, Sekai Shuppan, 2000. ISBN 4-916079-07-8

Bob Tadashi Wakabayashi. "The Nanking 100-Man Killing Contest Debate: War Guilt Amid Fabricated Illusions, 1971-75",The Journal of Japanese Studies, Vol. 26 No. 2 Summer 2000.

Yamamoto, Masahiro, Nanking: Anatomy of an Atrocity' (Praeger Publishers, 2000). ISBN 0-275-96904-5. A rebuttal to Iris Chang's book on the Nanking massacre.

Yan, Geling. 13 Flowers of Nanjing; Harvill Secker, 2012. ISBN 9781846555893

Yang, Daqing. "Convergence or Divergence? Recent Historical Writings on the Rape of Nanjing" American Historical Review 104, 3 (June 1999)., 842-865.

Yoshida, Takeshi "A Japanese Historiography of the Nanjing Massacre", Columbia East Asian Review, Fall 1999. (A much longer and more detailed version of this article is in above in the work edited by Joshua Fogel)

Young, Shi; Yin, James. "Rape of Nanking: Undeniable history in photographs" Chicago: Innovative Publishing Group, 1997.

Zhang, Kaiyuan, ed. Eyewitnesses to Massacre, An East Gate Book, 2001. (includes documentation of American missionaries; M.S. Bates, G.A. Fitch, E.H. Foster, J.G. Magee, J.H. MacCallum, W.P. Mills, L.S.C. Smyth, A.N. Steward, Minnie Vautrin and R.O. Wilson.) ISBN 0-7656-0684-4