terug

†(1688)

In 1688 landde koning-stadhouder Willem III in Engeland, het begin van de Negenjarige Oorlog. De lange strijd bracht hem, nadat hij zijn schoonvader, de Engelse koning Jacobus II, had verslagen, de Engelse kroon en de erkenning van zijn grote tegenstander, de Franse koning Lodewijk XIV. Over de verrichtingen van zijn troepen van het Staatse Leger is veel geschreven, maar over uiterlijk en bewapening van deze soldaten kan weinig met zekerheid worden gezegd. Op basis van prenten, verspreide bronnen en schaarse overblijfselen maakte Frans Smits in 1988 een aantal reconstructietekeningen die een impressie geven van deze roemruchte troepen. Het is goed te benadrukken dat er weinig standaarduitrustingen bestonden in deze periode. Zowel de bewapening als de uitrusting van de troepen was het gevolg van een grote mate van zelfwerkzaamheid. Musketten, pistolen, degens, sabels, pieken, spontons en andere wapens waren weliswaar van Nederlandse of Duitse makelij, maar waren vrijwel altijd samengesteld uit allerlei, grotendeels eerder gebruikte onderdelen. Wapens werden in deze tijd gerepareerd, omgebouwd, veranderd en keer op keer gebruikt en weer aangepast. Dezelfde kenmerken van dagelijks gebruik golden voor de lederen en ijzeren uitrustingsstukken zoals koppels, bandelieren, granaattassen, kruitflessen, kruittasjes, hangers voor degens en sabels en geweerriemen. Alles wat opnieuw gebruikt kon worden werd weer uitgegeven, bijgesneden, pasklaar gemaakt, in en aan elkaar genaaid en veranderd.

Uniformreconstructies Staatse Leger (1688)

Er is weinig bekend over de kleuren van de uniformen in deze periode. In een enkele order, een inventarisatielijst of een resolutie van de Staten-Generaal treft men een verwijzing aan naar de stoffen en kleuren die door de Nederlandse troepen werden gedragen, maar deze bronnen zijn te schaars en te verspreid om een definitief oordeel te vellen.

Dit neemt niet weg dat de tekeningen op alle onderdelen het resultaat zijn van gedegen onderzoek en de inbreng van kenners, zoals F.G. de Wilde, J.G. Kerkhoven en tekenaar Smits zelf. Hun inlevingsvermogen leverde een intrigerende reconstructie op van het uiterlijk van de soldaten van Willem III, de vermaarde mannen van 1688.

  • Tamboer van het Regiment Van Wijnbergen Tamboer van het Regiment Van Wijnbergen
  • Hoofdofficier van de Gardes du Corps Hoofdofficier van de Gardes du Corps
  • Trompetter van de Gardes te paard Trompetter van de Gardes te paard
  • Grenadier van de Gardes te voet Grenadier van de Gardes te voet
  • Onderofficier van het Regiment Brandenburg Onderofficier van het Regiment Brandenburg
  • Musketier van de Gardes te voet Musketier van de Gardes te voet
  • Meester-konstabel of kanonnier Meester-konstabel of kanonnier
  • Kanonnier-conducteur of handlanger der artillerie Kanonnier-conducteur of handlanger der artillerie