terug

Meesterwerk, Hollandse Vuurwapens uit de Gouden Eeuw

Op de tweede verdieping van het Legermuseum bevindt zich de permanente tentoonstelling Meesterwerk, Hollandse Vuurwapens uit de Gouden Eeuw. Deze unieke presentatie belicht de belangrijke rol die de Nederlandse vuurwapenfabricage tijdens de 17e en 18e eeuw in Europa speelde. In een schatkameropstelling zijn ruim honderd van de 360 ambachtelijk gemaakte en rijk uitgevoerde geweren en pistolen te zien uit de collectie van de befaamde verzamelaar H.L. Visser, die in 2002 door het Rijksmuseum werd aangekocht en aan het Legermuseum in bruikleen is gegeven.

De wapens geven een beeld van de bijzondere stijl, elegantie, versieringskunst en techniek van de Nederlandse geweermakers. Twee zogenaamde Maastrichtse pistolen, ingelegd met ivoor, een tweehandig zwaard uit 1573 en een ganzenroer (een geweer van maar liefst 2,87 meter lang), vormen de topstukken.

De 17-eeuwse wapenindustrie in Nederland

Tijdens de Gouden Eeuw was de Nederlandse vuurwapenfabricage toonaangevend in Europa. De Tachtigjarige Oorlog, de periode van de strijd om de Nederlandse onafhankelijkheid, was het begin van de Nederlandse wapenindustrie. Prins Maurits probeerde niet alleen eigen wapenmakers binnen de landsgrenzen te houden, maar ook de vestiging van geweermakers uit allerlei Europese gebieden te bevorderen. De wapenindustrie werd zo omvangrijk dat er op grote schaal werd geŽxporteerd. Het betrof voornamelijk massaproductie van munitiewapens voor de troepen, maar het kwam ook voor dat geweermakers op bestelling kwaliteitsproducten leverden. Sommige geweermakers konden zich tot de beste ter wereld rekenen. En de rijke opdrachtgevers - afkomstig uit de gegoede burgerij, onder meer veel militairen en zeelieden - konden zich de allerbeste wapens en uitrustingsstukken veroorloven. Het persoonlijke wapen was in die tijd behalve een instrument van zelfverdediging en jacht ook een voorwerp waarmee men graag pronkte. Een ambachtelijk gemaakt, rijk uitgevoerd wapen werd vaak cadeau gegeven aan relaties of familie.

Portret van Maurits, Prins van Oranje door Pieter Tanjť no. 0010276
Portret van Maurits, Prins van Oranje door Pieter Tanjť


Ontwikkelingen in de Nederlandse geweermakerij

Na een aanvankelijke oriŽntering op buitenlandse voorbeelden, ontwikkelde zich in de loop van de 17e eeuw het typisch Nederlandse geweer: slank van vorm en zeer licht van gewicht. In de versiering volgden wapenmakers vooral ontwikkelingen uit het buitenland, maar tot in de 18e eeuw ontwikkelden zij daarbij ook eigen Nederlandse elementen. Technisch gezien waren vooral de 17e-eeuwse Nederlandse luchtdrukgeweren van belang; deze zijn over de gehele wereld geŽxporteerd.

U kunt online de Visserdatabase bekijken zoals die draait in de expositie van het Legermuseum.